Koszyk

ESOP – regulamin programu opcyjnego na udziały dla pracowników

W ubiegłorocznym artykule na blogu pod tytułem ,,ESOP – program opcji na udziały dla pracowników” krótko opisałem mechanizm wdrożenia programu motywacyjnego dla pracowników spółki, którego przedmiotem są udziały w firmie. Takie rozwiązania są szczególnie popularne w startupach technologicznych oraz software house’ach.

Motywacja pracowników a wdrożenie systemu motywacyjnego ESOP

W pierwszym przypadku firma na początkowym etapie rozwoju po prostu nie ma wystarczających środków na wynagrodzenia dla specjalistów. Udziały w spółce są więc dobrym rozwiązaniem.

W drugim przypadku – tj. w firmach tworzących oprogramowanie – występuje problem innego rodzaju. Chodzi o brak w dostępie do wysoko wykwalifikowanych programistów, w szczególności w wąskich specjalizacjach (np. język Go, kilka lat temu pomijany, teraz stał się topowym językiem dla startupów fintechowych i banków). W tym wypadku program opcji na udziały pozwoli związać pracownika z firmą na dłużej, co uchroni organizację przed utratę cennych i doświadczonych osób.

Typowe wdrożenie programu motywacyjnego ESOP od strony prawnej składa się z przygotowania dwóch dokumentów:

  1. regulaminu programu ESOP, oraz
  2. umowy przystąpienia do programu ESOP zawieranego pomiędzy pracownikiem a spółką.

W tym artykule przedstawię najważniejsze elementy obu powyższych dokumentów.

Dołącz do mojej grupy na Facebooku: Porady prawne dla startupów

Regulamin programu opcji na udziały (ESOP)

Regulamin programu opcji na udziały jest podstawowym dokumentem. Można uznać go za bazę programu ESOP. Reguluje on zasady działania programu. To do tego dokumentu następnie odnosi się umowa przystąpienia, o której przeczytasz poniżej.

Regulamin najczęściej przyjmowany jest przez zarząd spółki (temat różnic we wdrożeniu programu opcji na udziały w poszczególnych rodzajach spółek poruszę w oddzielnym artykule).

Pierwszą kwestią jaką należy ustalić w regulaminie jest pula udziałów jaka ma przypaść pracownikom objętym programem opcyjnym. Przykładowo, jeśli wysokość kapitału zakładowego Twojej spółki to 100.000 złotych i chcesz przeznaczyć 20% udziałów na program ESOP musisz podnieść kapitał zakładowy o 25.000 zł i wyemitować nowe udziały. Dzięki temu stworzysz nową pulę udziałów stanowiącą 20% całego kapitału zakładowego.

Kolejnym elementem regulaminu jest wskazanie, kto może być uczestnikiem programu. Najczęściej pracowników, którzy będą uczestnikami programu ESOP, wskazuje zarząd spółki. Lista pracowników może być zamknięta, tj. z góry ustalona dla danej grupy pracowników, ale regulamin może przewidywać możliwość dołączenia nowych osób w późniejszym terminie. Kryteria kwalifikacji mogą być różne (np. staż pracy, wysokość wynagrodzenia, pełniona funkcja w organizacji). Ale często są zupełnie subiektywne.

Następnym obszarem, który jest ujmowany w regulaminie to warunki uzyskania uprawnienia do objęcia akcji. Rzadko kiedy pracownik z góry dostaje całą pulę przypadających na niego udziałów. Najczęściej objęcie udziałów podlega tzw. vestingowi, czyli mechanizmowi stopniowego przydzielania udziałów pracownikowi po spełnieniu konkretnych warunków. Najczęstszym warunkiem jest upływ czasu i pozostawanie pracownikiem spółki – czyli tzw. warunek lojalnościowy. Popularnym rozwiązaniem jest stosowanie tzw. klifu. W takim modelu pracownik otrzymuje pierwsze udziały po dłuższym okresie, a kolejne już w krótszych odstępach czasowych. Przykładowo jeśli dany pracownik ma prawo do objęcia 40 udziałów spółki, a okres vestingu trwa 4 lata to klif będzie polegał na tym, że np. pierwsze 10 udziałów dostanie dopiero po 12 miesiącach, a kolejne 30 udziałów partiami (po 1/12) co kwartał.

Do warunków uzyskania uprawnienia do objęcia udziałów wprowadza się także np. zakaz prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec spółki, brak popełnienia przestępstwa na szkodę spółki, brak działania na szkodę spółki, postępowanie zgodnie z dokumentami korporacyjnymi spółki.

Regulamin opisuje także zasady weryfikowania spełnienia przez pracownika warunków do objęcia udziałów w ramach programu ESOP oraz wskazuje mechanizm rozliczeniowy i przyznawania oraz obejmowania udziałów lub ich partii.

Umowa przystąpienia do programu ESOP zawieranego pomiędzy pracownikiem a spółką (Umowa ESOP)

Umowa przystąpienia do programu ESOP jest wyrazem woli pracodawcy i pracownika, aby pracownik był objęty programem opcji na udziały. Umowa ESOP reguluje szczegółowe kwestie dotyczące konkretnego pracownika, które nie zostały ujęte w regulaminie.

Przede wszystkim umowa przystąpienia wskazuje ile udziałów w ramach programu opcji na udziały może objąć pracownik. Jest to najczęściej specyficzna informacja dla każdego z pracowników.

Do podstawowych elementów umowy ESOP przystąpienia poza liczbą udziałów przypadających na konkretnego pracownika należą następujące klauzule:

1. lock-up pracownika (uprawnionego do objęcia udziałów),
2. prawo pierwszeństwa nabycia udziałów,
3. prawo przyłączenia – tag along,
4. prawo przyciągnięcia – drag along,
5. opcja wykupu – reverse vesting.

Lock-up pracownika

Lock-up pracownika polega na tym, że przez ustalony czas od objęcia udziałów pracownik objęty programem ESOP nie dokona żadnego rozporządzenia objętymi udziałami (np. nie sprzeda ich) lub nie obciąży ich (np. nie ustanowi na nich zastawu). Regulamin zawiera najczęściej szczegółową definicję “rozporządzenia udziałami”.

Prawo pierwszeństwa nabycia udziałów

Klauzula zawierająca prawo pierwszeństwa nabycia udziałów w przypadku programu ESOP polega na tym, że jeśli udziałowiec, który chce zbyć część lub całość posiadanych przez siebie udziałów spółki na rzecz podmiotu trzeciego (tj. innego niż pozostali wspólnicy) to pozostali wspólnicy spółki będą mieli pierwszeństwo aby nabyć te udziały w pierwszej kolejności. W tym celu o zamiarze sprzedaży udziałów na rzecz podmiotu trzeciego udziałowiec sprzedający musi poinformować pozostałych wspólników. Pozostali wspólnicy spółki mają wtedy prawo do nabycia zbywanych przez wspólnika udziałów w liczbie proporcjonalnej do liczby aktualnie posiadanych udziałów.

Prawo przyłączenia (tag along)

W uproszczeniu prawo przyłączenia (tag along) gwarantuje, że w ustalonych przypadkach wspólnicy spółki mogą przyłączyć się do transakcji zbycia udziałów na rzecz podmiotu trzeciego prowadzonej przez innego wspólnika spółki. Najczęściej takie uprawnienie możliwe jest do realizacji w sytuacji gdy żaden ze wspólników nie skorzystał z prawa pierwszeństwa, które opisałem powyżej. Tag along może być uprawnieniem przysługującym wielu wspólnikom lub konkretnie wskazanym.

Prawo przyciągnięcia (drag along)

Prawo przyciągnięcia (drag along) to uprawnienie konkretnego wspólnika (lub wspólników spółki – np. posiadających więcej niż 50% udziałów) do tego aby w sytuacji gdy chce sprzedaż swoje udziały na rzecz podmiotu trzeciego zmusić pozostałych wspólników do sprzedaży ich udziałów na rzecz tego samego podmiotu. Drag along będzie możliwe do zastosowania w sytuacji gdy żaden z udziałowców nie skorzysta z prawa pierwszeństwa, które opisałem powyżej.

Opcja wykupu (reverse vesting)

Postanowienie zawierające opcję wykupu (tzw. reverse vesting) to zabezpieczenie spółki na wypadek gdyby udziałowiec podlegający programowi ESOP dokonał jakiegoś naruszenia np. prowadził działalność konkurencyjną. Opcja wykupu daje możliwość spółce odkupu udziałów posiadanych przez takiego wspólnika naruszającego w celu ich późniejszego umorzenia. Jest to bardzo rygorystyczne rozwiązanie ale często stosowane gdyż pozbycie się niechcianego wspólnika ze spółki nie jest łatwe. Opcja wykupu rozwiązuje ten problem. Takie postanowienie powinno zawierać również cenę wykupu. Najczęściej – z uwagi na to, że ma to być swojego rodzaju kara dla wspólnika dokonującego naruszenia – jest to cena równa wartości nominalnej udziału.

Opcja wykupu podlega zwykle tzw. odwróconemu vestingowi (reverse vesting). Będzie polegało to na tom, że spółka z upływem czasu będzie mogła karnie odkupić coraz mniejszą liczbę udziałów. Przykładowo może to wyglądać tak, że w przypadku naruszenia przez wspólnika jakiegoś postanowienia regulaminu ESOP lub umowy przystąpienia spółka będzie mogła wykupić:
a) 100% udziałów wspólnika w okresie trwania stosunku służbowego,
b) 75% udziałów w pierwszym roku po ustaniu stosunku służbowego,
c) 50% w drugim roku po ustaniu stosunku służbowego itd.

Rozwiązanie umowy przystąpienia

Umowa przystąpienia do programu ESOP powinna także określać kiedy wygasa. Typowymi sytuacjami wygaśnięcia umowy (czyli utraty uprawnień do objęcia udziałów lub ich części, ale także wygaśnięcia zobowiązań pracownika) są:
1. utrata statusu udziałowca spółki,
2. ustanie stosunku służbowego.

Chcesz stworzyć program motywacyjny (ESOP, MSOP) dla pracowników swojej spółki?

Jeśli masz pytania dotyczące ESOP lub zastanawiasz się nad wdrożeniem takiego programu w swojej firmie napisz do mnie – lukasz@umowywit.pl lub uzupełnij poniższy formularz

[]
1 Step 1
Imię i nazwisko
Wiadomość
0 /
pick one!
Previous
Next

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Radcy Prawnego Łukasz Kulicki z siedzibą w Łomiankach przy ul. Mozarta 3/2, 05-092 Łomianki, NIP 5252397867, REGON 146967170 („Administrator”). Pana/Pani dane będą przetwarzane w celach marketingowych oraz w celu przekazywania Pani/Panu informacji handlowych drogą elektroniczną. Pana/Pani dane zostaną usunięte po odwołaniu zgody lub po zakończeniu prowadzenia działań marketingowych lub wysyłki informacji handlowych przez Administratora. Pana/Pani dane będą powierzane podmiotom trzecim na podstawie stosownych umów powierzenia przetwarzania danych osobowych w celu przechowywania danych osobowych na serwerze, skrzynce pocztowej oraz korzystania z usług wsparcia IT. Podstawą przetwarzania danych jest zgoda. W związku z przetwarzaniem danych osobowych ma Pan/Pani prawo do dostępu do swoich danych, sprostowania danych osobowych, usunięcia danych osobowych, wniesienia sprzeciwu, przenoszenia danych, ograniczenia przetwarzania, odwołania zgody, dostępu do informacji jakie dane Administrator przetwarza, złożenia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Przedmiotowe uprawnienia można zrealizować poprzez kontakt z Administratorem na adres e-mail: biuro@kulickikancelaria.pl. Pani/Pana dane będą przekazywane poza UE oraz nie będą wykorzystywane do zautomatyzowanego podejmowania decyzji ani profilowania. Administrator potrzebuje Pana/Pani Danych Osobowych aby zrealizować wskazany cel przetwarzania, podanie danych osobowych jest dobrowolne jednak w przeciwnym wypadku podane cele nie będą mogły być zrealizowane.

0
    0
    Twój koszyk
    Twój koszyk jest pustyWróć do sklepu